Kişilik Örüntüleri
Her insan kendine özgü bir kişilik yapısına sahiptir. Olayları algılama biçimimiz, duygularımızı yaşama şeklimiz, ilişkilerde nasıl davrandığımız ve yaşamın güçlükleriyle nasıl baş etmeye çalıştığımız bu yapının farklı yansımalarıdır.
Kişilik, tek bir nedene bağlı olarak oluşan değişmez bir özellik değildir. Doğuştan getirdiğimiz mizaç özellikleri ile yaşam boyunca edindiğimiz deneyimler, kurduğumuz ilişkiler ve öğrenmeler birbirini etkileyerek kişilik yapımızın şekillenmesine katkıda bulunur.
Bu nedenle kişilik örüntülerini değerlendirirken yalnızca bugünkü davranışlara değil; kişinin yaşam öyküsüne, ilişki deneyimlerine ve bireysel özelliklerine birlikte bakmayı önemsiyoruz.
Kişilik Nasıl Şekillenir?
Her insan dünyaya belirli mizaç özellikleriyle gelir. Bazı kişiler daha hareketli, bazıları daha temkinli; bazıları daha duygusal, bazıları ise daha sakin bir yapıya sahip olabilir. Bu eğilimlerin biyolojik ve genetik temelleri olduğu bilinmektedir.
Ancak kişilik yalnızca doğuştan gelen özelliklerden oluşmaz.
Çocukluk yaşantıları, aile ilişkileri, arkadaşlıklar, okul yaşamı, önemli yaşam olayları ve kişinin çevresiyle kurduğu etkileşim de zaman içinde kişiliğin şekillenmesinde önemli rol oynar.
Bu nedenle kişiliği yalnızca genetik özelliklerle ya da yalnızca çocukluk yaşantılarıyla açıklamanın yeterli olmadığını düşünüyoruz. Kişilik, doğuştan getirilen özelliklerle yaşam deneyimlerinin karşılıklı etkileşimi içinde gelişen dinamik bir yapıdır.
Kişilik Örüntüleri Günlük Yaşama Nasıl Yansır?
Yaşam boyunca geliştirdiğimiz bazı düşünme, hissetme ve davranma eğilimleri zamanla tekrar eden örüntülere dönüşebilir.
Örneğin;
-
Eleştirilere karşı yoğun hassasiyet göstermek,
-
Sürekli başkalarının beklentilerini ön planda tutmak,
-
Hata yapmaktan kaçınmak,
-
Yakın ilişkilerde benzer güçlükleri tekrar yaşamak,
-
Kontrolü kaybetmekten zorlanmak,
-
Kendisini sürekli yetersiz hissetmek.
Bu örüntüler çoğu zaman bilinçli olarak seçilmiş davranışlar değildir. Kişinin yaşam öyküsü, mizaç özellikleri ve bugüne kadar geliştirdiği baş etme biçimleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken eğilimlerdir.
Kişilik Örüntülerini Fark Etmek Neden Önemlidir?
Günlük yaşamda yaşanan birçok güçlük ilk bakışta birbirinden bağımsız görünebilir. Ancak bazen iş yaşamındaki bir zorluk, yakın ilişkilerde tekrar eden çatışmalar ya da kişinin kendisine yönelik değerlendirmeleri ortak bir örüntünün farklı yansımaları olabilir.
Bu örüntüleri fark etmek, kişinin yalnızca yaşadığı güçlüğü değil; bu güçlüğün nasıl oluştuğunu ve yaşamının farklı alanlarına nasıl yansıdığını anlamasına katkı sağlayabilir.
Amacımız kişiyi belirli kalıplar içine yerleştirmek değil; kendisini daha bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirebilmesine yardımcı olacak bir anlayış geliştirmektir.
Çalışma Yaklaşımımız
Kişilik örüntülerini değerlendirirken tek bir açıklamanın ya da tek bir yöntemin her insan için yeterli olduğunu düşünmüyoruz.
Bilimsel bilgi ve yöntemlerden yararlanırken; kişinin mizaç özelliklerini, yaşam öyküsünü, ilişki deneyimlerini, güçlü yönlerini ve bugüne kadar geliştirdiği baş etme biçimlerini birlikte ele almayı önemsiyoruz.
Gerektiğinde bilişsel davranışçı terapi, şema terapi ve EMDR gibi farklı yaklaşımlardan yararlanıyor; ancak hangi yöntemin kullanılacağından çok, kişinin yaşamını nasıl anlamlandırdığını ve yaşadığı güçlüklerin kendi yaşamındaki yerini anlamaya odaklanıyoruz.
Her İnsan Kendine Özgüdür
Benzer kişilik özelliklerine sahip iki insan, aynı yaşam olayı karşısında tamamen farklı tepkiler verebilir. Çünkü kişilik yalnızca belirli özelliklerin toplamı değil; doğuştan getirilen eğilimlerin, yaşam deneyimlerinin ve bireyin bunlara yüklediği anlamların oluşturduğu kendine özgü bir bütündür.
Bu nedenle değerlendirme sürecinde amacımız hazır açıklamalar sunmak ya da kişiyi belirli kategoriler içinde tanımlamak değildir.
Her insanın kişilik yapısının ve yaşam öyküsünün kendine özgü olduğunu kabul ediyor; değerlendirmeleri bu bütünlük içinde ele almayı önemsiyoruz.